Dla produkcji na zamówienie

Jak obliczyć termin realizacji zamówienia w produkcji na zamówienie

Znam to z hali i z biura: handlowiec pyta, kiedy klient dostanie wyrób, i słyszy „zwykle trzy tygodnie”. Taka odpowiedź bierze się z pamięci kierownika albo z ostatniego zlecenia. Można ją zastąpić datą liczoną z historii zleceń, razem z informacją, ile razy na dziesięć ta data by się sprawdziła. Pokazuję, jak to policzyć, od czasu przelotu po kolejkę przed gniazdem.

Dlaczego „zwykle trzy tygodnie” zawodzi przy krótkich seriach

W produkcji seryjnej „zwykle trzy tygodnie” działa, bo kolejne partie są do siebie podobne. W krótkich seriach na zamówienie każde zlecenie ma inną wielkość, inną drogę przez gniazda i trafia do hali, która akurat jest mniej albo bardziej obłożona. Czasy rozkładają się nierówno: kilka zleceń trwa wyraźnie dłużej od reszty.

Weźmy dziesięć zleceń z jednej grupy wyrobów (dane wymyślone, podpisane niżej). Czasy realizacji w dniach kalendarzowych: 13, 15, 16, 18, 19, 20, 21, 21, 26 i 31. Średnia wynosi dokładnie 20 dni. Gdyby handlowiec obiecał klientowi 20 dni, w tej historii dotrzymałoby tego 6 zleceń, a 4 (21, 21, 26 i 31 dni) by się spóźniły.

Dane wymyślone. Te dziesięć zleceń napisałem na potrzeby tego artykułu i nie pochodzą od żadnego klienta. Ten sam zestaw czasów jest w przykładzie krok po kroku na stronie kalkulatora terminu.

Średnia opisuje środek historii, a klientowi obiecujesz granicę, której chcesz dotrzymać. Dłuższe zlecenia zdarzały się w historii i będą się zdarzać w przyszłości, więc termin musi je uwzględniać.

Czas przelotu i skąd go wziąć

Czas przelotu to czas, w którym zlecenie przeszło przez produkcję: od startu do zakończenia, razem z czekaniem przed gniazdami. Suma norm operacji go nie pokaże, bo normy mówią, ile maszyna pracuje nad zleceniem, a o terminie decyduje gniazdo z najdłuższym czekaniem.

Z ERP albo MES potrzebuję dla każdego zakończonego zlecenia dwóch dat: startu i zakończenia. Dobrze mieć jeszcze grupę wyrobów, żeby porównywać zlecenia podobne do siebie. Tyle wystarcza, żeby policzyć termin w kalkulatorze.

Najpierw ustal, co jest startem, a co zakończeniem, i trzymaj się tego w każdym zleceniu. Jeśli klientowi obiecujesz datę wysyłki, licz do wysyłki, a nie do zamknięcia ostatniej operacji. Jeśli start to zwolnienie zlecenia na produkcję, a handlowiec liczy od przyjęcia zamówienia, historia nie odpowie na jego pytanie. Obejrzyj też kilka zleceń razem z kierownikiem produkcji: daty zamykane zbiorczo na koniec tygodnia zafałszują czas przelotu.

P80: czas, w którym zmieściło się 8 z 10 zleceń

Zamiast średniej biorę percentyl 80, w skrócie P80. To najkrótszy czas, w którym zmieściło się co najmniej 8 z 10 podobnych zleceń z historii. Liczę go prosto: układam czasy od najkrótszego do najdłuższego i biorę pozycję równą 80% liczby zleceń, zaokrągloną w górę. Z dziesięciu to ósme na liście, w przykładzie 21 dni, a z jedenastu dziewiąte.

Excel z interpolacją (w polskim Excelu PERCENTYL.PRZEDZ.ZAMK z argumentem 0,8) pokaże dla tych danych 22 dni. Obie metody są w użyciu. Ja biorę czas, który naprawdę wystąpił w historii, i przy podawaniu terminu piszę, której metody użyłem.

Dla handlowca zmienia się sposób rozmowy. Zamiast „zwykle trzy tygodnie” mówi: „21 dni, w historii zmieściło się w tym 8 z 10 takich zleceń”. Ma datę i wie, że 2 z 10 były dłuższe (w przykładzie 26 i 31 dni). To wynik metody na historii, nie gwarancja: obowiązuje, o ile nowe zlecenie jest podobne do tamtych.

Kolejka przed gniazdem

Historia mówi, jak długo zlecenia trwały w hali, jaka wtedy była. Czas przelotu zawiera czekanie przed gniazdami z tamtego okresu. Jeśli dziś przed gniazdem, które wyznacza termin, stoi więcej roboty niż wtedy, zlecenie przyjęte dziś potrwa dłużej, niż pokazuje P80, a handlowiec o tym nie wie.

Dlatego do terminu z historii dolicza się kolejkę gniazd. Panel produkcji robi to na danych z MES, a wąskim gardłem jest gniazdo z najdłuższym czekaniem. Kalkulator terminu kolejki nie zna, bo liczy tylko z wklejonej tabeli. Samego doliczenia nie podaję tu jako reguły do ręcznego liczenia: to część panelu.

Ręcznie możesz sprawdzić jedno: ile godzin roboty stoi dziś przed tym gniazdem i czy to więcej niż w okresie, z którego bierzesz historię. Czy zaplanowana praca w ogóle mieści się w godzinach gniazda, pokaże kalkulator obciążenia maszyn i gniazd.

Zlecenia, które jeszcze trwają

Zlecenia niezakończone liczę osobno, jako obserwacje niepełne (o takim zleceniu wiem tylko, że trwa co najmniej tyle dni, ile minęło od startu), bo bez nich najdłuższe zlecenia znikają z historii i termin wychodzi zbyt optymistyczny.

Ile historii potrzeba

Nie mam reguły z liczbą, którą mógłbym uzasadnić. Kalkulator ostrzega, gdy w grupie podobnych zleceń jest mniej niż 10 zakończonych, bo wtedy wynik zależy od pojedynczych zleceń. To próg ostrzeżenia, nie gwarancja wiarygodności powyżej niego, a badania, od ilu zleceń wynik się stabilizuje, nie mam.

Liczba zleceń to jedno, podobieństwo drugie. Nowy wyrób, nowa technologia albo inna wielkość serii wymagają osobnej grupy, bo metoda zakłada, że nowe zlecenie przypomina te z historii. Czas zlecenia zmienia się też z urlopami i spiętrzeniami zamówień, więc termin na sezon liczę ze zleceń z podobnego okresu.

Co z tego dostaje handlowiec

Zamówienie przyjęte dziś, wyrób z grupy z przykładu. Z historii wychodzi 21 dni kalendarzowych. Jeśli klientowi obiecujesz dni robocze, policz historię w dniach roboczych (kalkulator ma taki przełącznik), bo ta sama liczba daje inną datę. Jeśli przed gniazdem nie stoi więcej roboty niż w czasie, z którego pochodzi historia, handlowiec podaje 21 dni i ma za sobą 8 z 10 podobnych zleceń. Jeśli stoi więcej, 21 dni może być za mało. O ile, tego z samej historii nie wyliczę: to robi panel na danych z MES.

Tak liczy termin panel, który zbudowałem dla Kocher+Beck Polska, firmy produkującej na zamówienie. Co jest zbudowane, co działa na serwerze firmy i czego jeszcze nie zmierzyłem, opisuję w studium przypadku. Pomiaru, o ile panel poprawia terminy, nie mam.

Autor. Łukasz Kamiński, inżynier produkcji od 2005 r., integrator systemów od 2021 r. Projektuję i buduję panele nad MES i SAP dla firm produkujących na zamówienie.

Policz termin na własnych zleceniach

Wklej historię zleceń z Excela albo z systemu do kalkulatora terminu. Liczy przeglądarka, dane nie są nigdzie wysyłane. Jeśli chcesz zobaczyć termin razem z kolejką przed gniazdami, policzony na danych z Twojego MES, umów rozmowę: trwa 30 minut, jest bezpłatna, a ja sprawdzę, czy Twoje dane wystarczą.

Umów 30 minut o Twoich terminach Policz termin P80 na swoich danych

Zobacz też