Produkcja na zamówienie

Jak liczyć terminowość dostaw, żeby wynik nie zależał od tego, kto liczył

Ta sama dziesiątka zamówień daje terminowość od 40 do 90 procent, zależnie od tego, jak ją policzysz. Pokazuję to niżej na przykładzie, który wymyśliłem, i opisuję, jak ustawić definicje obok siebie, żeby zarząd rozmawiał o decyzjach i nikt nie musiał rozstrzygać, czyja liczba jest prawdziwa.

Znam to zebranie z hali i z biura. Produkcja przynosi jeden wynik, handel drugi, a ktoś trzeci wyciąga z systemu własny raport. Każdy wziął inną datę, inną jednostkę i inną zasadę dla zamówień wysyłanych w kilku partiach. Godzina schodzi na ustalanie, która liczba jest dobra, a kolejka przed gniazdami i obietnice dla klientów zostają bez zmian.

Pięć decyzji, które zmieniają wynik

Przy każdej dostawie ktoś rozstrzygnął pięć rzeczy, nawet jeśli nikt tego nie zapisał.

  • Z jaką datą porównujesz. Z datą obiecaną klientowi przy przyjęciu zamówienia albo z datą po przeplanowaniu. Po przesunięciu terminu zamówienie często wychodzi „na czas”, bo termin dopasowano do tego, co się stało. Pierwotna obietnica pokazuje to, co klient usłyszał.
  • Co jest jednostką. Pozycja albo całe zamówienie. Zamówienie z czterema pozycjami, z których trzy wyjechały w terminie, w jednym liczeniu jest spóźnione, w drugim zrobione w trzech czwartych.
  • Które wydanie się liczy. Przy dostawach częściowych zamówienie można zaliczyć w dniu pierwszej partii albo dopiero w dniu domknięcia.
  • Wysyłka czy dostawa. Wysyłkę widać w systemie firmy. Dostawę widzi klient, a transport potrafi dołożyć kilka dni.
  • Jaka tolerancja. Zero dni, jeden dzień albo „w tym tygodniu”. Do tego pytanie o zamówienia, które są już po terminie, a jeszcze nie wyjechały. Wskaźnik liczony tylko z wysłanych je pomija, więc poprawia się dokładnie wtedy, gdy zaległości rosną.

Każdą z tych decyzji da się obronić. Kłopot zaczyna się, gdy siedzi w formule arkusza albo w zapytaniu do bazy i nikt poza autorem o niej nie wie.

Dziesięć zamówień, osiem wyników

Dane poniżej są wymyślone na potrzeby tego artykułu i nie pochodzą z żadnej firmy. Liczby w tabeli to dni jednego miesiąca. „Obiecano” to pierwotna data dostawy, a „Po zmianie” to data dostawy po przeplanowaniu. Dziewięć zamówień ma po jednej pozycji. Zamówienie Z8 ma cztery pozycje: trzy dotarły do klienta 14., a ostatnia 18. W tabeli stoją daty ostatniej pozycji.

NrObiecanoPo zmianieWysłanoU klienta
Z15.5.4.5.
Z26.8.7.8.
Z37.7.7.8.
Z48.11.9.10.
Z59.9.9.12.
Z612.12.10.11.
Z713.15.14.15.
Z814.14.17.18.
Z916.16.15.16.
Z1019.19.18.19.

Teraz policz terminowość osiem razy. Za każdym razem chodzi o te same zamówienia.

Te same 10 zamówień, osiem definicji (dane wymyślone)
DefinicjaW terminie
Dostawa u klienta względem daty pierwotnie obiecanej, całe zamówienie, tolerancja zero4 z 10 (40%)
To samo, ale zamówienie zaliczone po pierwszej dostawie częściowej (Z8 liczy się po 14.)5 z 10 (50%)
To samo na poziomie pozycji (13 pozycji)7 z 13 (54%)
Dostawa względem pierwotnej obietnicy, tolerancja jeden dzień5 z 10 (50%)
Wysyłka zamiast dostawy, względem pierwotnej obietnicy6 z 10 (60%)
Dostawa względem daty po przeplanowaniu7 z 10 (70%)
Dostawa względem daty po przeplanowaniu, tolerancja jeden dzień8 z 10 (80%)
Wysyłka względem daty po przeplanowaniu9 z 10 (90%)

Rozstrzał od 40 do 90 procent powstał bez jednego błędu rachunkowego. Dolny koniec mierzy to, co klient usłyszał na początku i dostał na biurko. Górny sprawdza, czy hala dotrzymała własnego, ostatnio uzgodnionego planu i czy towar wyjechał. Obie liczby są prawdziwe, tylko odpowiadają na inne pytania: pierwsza o to, co zobaczył klient, druga o to, czy plan był trzymany.

Jak pokazać to zarządowi

Pokazuję wszystkie definicje obok siebie i robię przy tym trzy rzeczy.

Zapisuję definicję główną w jednym zdaniu: data wzorcowa, jednostka, wydanie, tolerancja i zasada dla zamówień po terminie. To zdanie stoi pod każdą liczbą w raporcie. Zapisuję je przed pierwszym raportem, zanim ktoś zobaczy wynik, który mu się nie podoba.

Obok pokazuję dwa warianty: względem pierwotnej obietnicy i po przeplanowaniu. Różnica między nimi mówi coś sama w sobie. W przykładzie to 4 i 7 z 10, czyli trzy zamówienia (Z2, Z4 i Z7) ratuje przesunięcie terminu. Jeśli ta różnica rośnie z kwartału na kwartał, zakład coraz częściej ratuje wynik przeplanowaniem zamiast dotrzymywać pierwszej obietnicy.

Gdy definicja się zmienia, liczę za ten sam okres obie wersje. Inaczej wykres rok do roku pokazuje zmianę metody jako zmianę wyniku.

Wtedy zebranie rozmawia o czymś innym niż „czy 70 procent to dobry wynik”: dlaczego przesunęliśmy Z2, Z4 i Z7 i co się stało ze Z5, które wyjechało dokładnie w dniu obiecanej dostawy, a dotarło trzy dni później. To są pytania o decyzje: o długość obietnic, o transport, o kolejkę przed gniazdami.

Gdy obietnice są za krótkie

Jeśli przesunięcia się powtarzają, warto sprawdzić, czy sama obietnica nie jest za krótka. Termin podaję wtedy z historii przelotów podobnych zamówień według percentyla P80, czyli czasu, w którym zmieściło się 8 z 10 podobnych zamówień, z doliczoną kolejką gniazd. To termin z poziomem pewności 80%: w 2 z 10 podobnych zleceń czas był dłuższy. Metodę sprawdzisz na własnych zleceniach w kalkulatorze terminu, a to, w którym tygodniu i na którym gnieździe zaplanowane godziny nie mieszczą się w dostępności, pokazuje kalkulator obciążenia gniazd. Nie mam pomiaru, o ile takie terminy poprawiają terminowość.

Jak to wygląda w panelu

Panel produkcji pokazuje terminowość w dwóch wariantach: względem pierwotnej obietnicy i po przeplanowaniu. Metodę mam spisaną razem z przypadkami brzegowymi: trzy daty (zamówienia, obietnicy i logistyczna), zamówienia przeterminowane i niewysłane, dostawy częściowe, pokrycie danych i tolerancja. Samego dokumentu nie publikuję.

W studium panelu dla Kocher+Beck Polska pierwszy szacunek terminowości wyszedł zaniżony, a trzy sposoby liczenia dawały trzy różne wyniki: z pominięciem niewysłanych przeterminowanych, z pierwszym wydaniem zamiast domknięcia i względem przesuniętego terminu. Bez spisanej metody każdą z tych liczb dało się obronić i podważyć. Liczb z tej firmy tu nie podaję. Pomiaru efektu przed i po nie mam, więc poprawy terminowości też nie podaję.

Co zrobić jeszcze w tym tygodniu

Weź 20 ostatnich zamówień z własnego systemu i policz je trzema definicjami z tabeli: dostawa względem pierwotnej obietnicy, dostawa po przeplanowaniu i wysyłka po przeplanowaniu. Jeśli wyniki różnią się o kilkanaście punktów, zebranie nie potrzebuje jeszcze nowego narzędzia. Potrzebuje jednego zdania, które mówi, jaka liczba jest główna.

O autorze. Jestem Łukasz Kamiński, inżynier produkcji od 2005 r. i integrator systemów od 2021 r. Piszę o tym, co liczę w panelu dla produkcji na zamówienie. Przykład w tym artykule jest wymyślony i niczego nie dowodzi o żadnej firmie.

Spierasz się o jedną liczbę terminowości?

Umów 30 minut i opisz, jak dziś liczysz terminowość i skąd bierzesz daty. Pierwsza rozmowa jest bezpłatna. Powiem, ile definicji widzę w Twoich danych i które dwie warto pokazać obok siebie.

Podobne artykuły i narzędzia